Nieuwe privacywet: Mag ik nog wel op straat fotograferen?


Wachten in Rotterdam (april 2018). Herman de Pagter, straatfotograaf / street photographer.

Voor mij betekent straatfotografie mensen in hun natuurlijke omgeving, openbare gelegenheden, fotograferen. Straatfotografen hadden al te maken met portret- en auteursrecht. Kort gezegd, iemand op straat fotograferen mag, maar als iemand niet wil dat zijn foto wordt gebruikt (plaatsing op sociale media, eigen website of anderszins) dan mag dat niet. Als iemand pertinent wil dat een foto uit de camera wordt verwijderd, dan hoeft dat niet. De fotograaf is de eigenaar van die foto en hoeft deze niet te verwijderen. Ook al gaat de persoon op zijn kop staan, wat overigens wel weer een leuke foto oplevert. Maar wat gaat er nu veranderen na 25 mei 2018 als de nieuwe Europese privacywet van kracht wordt? Mag een straatfotograaf dan nog wel op straat fotograferen? Enkele blogs beweren dat dat niet meer mag. Maar klopt dat?

Nieuwe Europese privacywet

De nieuwe privacywet, die in Nederland wordt ingevoerd als de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG), regelt hoe er omgegaan moet worden met persoonsgegevens. Voor bedrijven en organisaties betekent de nieuwe wet dat zij scherper het verwerken en bewaren van persoonsgegevens moeten borgen. Personen moeten er zeker van zijn dat hun privacy gewaarborgd wordt en dat zij toestemming moeten geven voor het gebruik van hun gegevens. In de praktijk betekent dit dat ook u toestemming moet vragen om persoonsgegevens te mogen bewaren en te gebruiken voor bijvoorbeeld een eenvoudige mailing.

De vraag is dus of een foto, gemaakt op straat, valt onder persoonsgegevens. Het antwoord is volmondig ja, als iemand herkenbaar is afgebeeld. Immers, de afbeelding van een persoon, of personen, is te zien op een foto. Ergo, iemand moet toestemming geven als je zijn of haar foto plaatst op bijvoorbeeld sociale media. Maar eigenlijk is dat nu ook al het geval. Ten tijde van de oude wet kunnen personen bezwaar maken op basis van het portretrecht. De praktijk is echter weerbarstig en iedereen weet dat het ondoenlijk is om aan iedereen, die op een foto staat afgebeeld, toestemming te vragen. Daarbij zal nagenoeg niemand bezwaar maken als het een niet aanstootgevende of een storende foto is. Ook in die gevallen waar de vrijheid van meningsuiting of het algemeen belang van kracht is, mogen foto’s worden geplaatst. Bij het laatste kan een rechter gevraagd worden de vrijheid van meningsuiting of het algemeen belang te toetsen aan de wet.

Rotterdam (april 2018). Herman de Pagter, straatfotograaf / street photographer.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

What’s new?

Nieuw is dat in de nieuwe AVG de privacy zwaar weegt. Hiermee wordt de persoon waarvan de privacy geschonden wordt beter beschermd. Een toetsing van de privacy schending, bij een rechter, zal eerder in het voordeel van de betreffende persoon uitvallen dan, in deze casus, van een straatfotograaf. Het is helaas niet allemaal zo duidelijk als het lijkt. De Nederlands Vereniging van Journalisten geeft het volgende over straatfotografie:
In de Nota van verslag over de Uitvoeringswet AVG is de volgende vraag opgenomen. Een persoon staat in Amsterdam op de Dam en maakt een foto van het paleis op de Dam. Op de foto zijn ook andere personen herkenbaar afgebeeld. Vervolgens wordt de foto online gezet. Is dit een verwerking van persoonsgegevens in de zin van de AVG? Daarop heeft de Minister voor Rechtsbescherming (Dekker) het volgende geantwoord. Eerst moet worden vastgesteld of er überhaupt sprake is van een persoonsgegeven. Daarvoor moeten de personen die op een dergelijke foto op de achtergrond te zien zijn direct of indirect kunnen worden geïdentificeerd. Hierbij is het uitgangspunt dat een persoon identificeerbaar is als zijn identiteit redelijkerwijs, zonder onevenredige inspanning vastgesteld kan worden. Dat lijkt bij willekeurige voorbijgangers op de Dam zeer de vraag.

Nu.nl laat advocaat Paul Kreijger, gespecialiseerd in onder andere privacy, aan het woord en hij concludeert2:
Kreijger verwacht vooralsnog dat de AVG in de praktijk voor de (amateur)fotograaf niet fundamenteel anders hoeft uit te pakken dan de huidige wetgeving. “Maar de wet is nog nieuw. En dankzij alle publiciteit rond de AVG is iedereen zich natuurlijk veel meer bewust van privacy. Dus wellicht dat er, in combinatie met sociale media die nu overal zijn, ook nog meer dan vroeger discussies en rechtszaken zullen gaan komen.”

Rotterdamse leeuw (april 2018). Herman de Pagter, straatfotograaf / street photographer.

Mag ik nog op straat fotograferen?

Het lijkt erop dat er niet veel zal veranderen voor de straatfotograaf. U mag nog gewoon op straat fotograferen. Wel zal formeel de straatfotograaf, als hij een straatportret wil publiceren, bijvoorbeeld op sociale media, toestemming aan de geportretteerde moeten vragen. Een straatportret is bewust genomen van een persoon, waarbij hij/zij duidelijk – en prominent – staat afgebeeld en derhalve herkenbaar is. Het lijkt mij sterk dat dit in de praktijk gaat gebeuren. Het is een kwestie van tijd dat ergens in Europa hier een rechtszaak over aangespannen gaat worden. De uitkomst zal dan gelden als jurisprudentie voor alle juridische vraagstukken die daarna het daglicht zullen zien.

Belangrijk is wel te beseffen dat de AVG veel verder gaat dan het vragen van toestemming voor het gebruik van een straatfoto. Als een foto beschouwd wordt als een drager van persoonsgegevens, dan moet u de veiligheid van het bewaren (opslag) van deze gegevens borgen. Of wat te denken als u de nabewerking door iemand anders laat uitvoeren, of het inlijsten. Dan moet er een bewerkingsovereenkomst worden opgemaakt. Charlotte Meindersma, van de website Charlotteslaw.nl, zet tal van belangrijk AVG-zaken voor u – als fotograaf – op een rijtje. Zeker de moeite waard om te lezen.

Als laatste punt: cookies! Heeft u een website of een online portfolio? Controleer dan of er cookies actief zijn. De AVG vereist, indien cookies worden gebruikt, dat de bezoeker hiervan in kennis worden gesteld en toestemming wordt gevraagd. Uw website kunt u eenvoudig controleren op cookies via Cookietracker.nl.

Bronnen:
https://www.nvj.nl/privacy/avg/avg-en-fotografie
https://www.nu.nl/nucheckt/5272667/nucheckt-verbiedt-eu-25-mei-alle-openbare-amateurfotografie.html

Privacy: AVG voor Fotografen